Bestraling van borstkanker

In Nederland wordt per jaar bij circa 12.000 vrouwen borstkanker vastgesteld. Het is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Borstkanker komt ook bij mannen voor, maar is bij hen zeer zeldzaam. In grote lijnen is de behandeling van borstkanker bij mannen hetzelfde als die bij vrouwen met borstkanker.

Borstkanker (mammacarcinoom) is een woekering van kwaadaardige cellen in de borst, die meestal ontstaat in melkgangen (ductaal carcinoom) en soms in melkklieren (lobulair carcinoom). Duidelijke aanwijsbare oorzaken van borstkanker zijn nog niet aan te geven. Het verband tussen oorzaak en gevolg is bij borstkanker niet zo sterk als bijvoorbeeld bij longkanker en roken.

Goed om te weten

Op de foto draagt de patiënt een hemdje. Tijdens een bestraling van de borst ligt u echter met ontbloot bovenlijf op de behandeltafel. Voor uw behandeling heeft u voldoende tijd om om te kleden. U krijgt van ons een badjas waarmee u over de gang kunt lopen.

Voor meer informatie kunt u ook onze folders online bekijken of downloaden.

Bestraling van borstkanker

Het bestralen van borstkanker met röntgenstraling heeft als doel het vernietigen van de kankercellen en het gelijktijdig sparen van gezonde cellen. Bij de behandeling van borstkanker streeft men ernaar om de borst zoveel mogelijk te sparen. Het bestralen van borstkanker gebeurt vaak ter ondersteuning van andere behandelvormen.

Borstsparende behandeling
Bij de borstsparende behandeling wordt de tumor chirurgisch verwijderd. Daarna wordt de gehele borst bestraald (radiotherapie). Bij sommige vrouwen volgt een extra dosis op de plaats waar de tumor in de borst heeft gezeten. Een borstsparende behandeling is mogelijk als er sprake is van één tumor, de tumor klein genoeg is of voldoende verkleind kan worden met behulp van chemotherapie voorafgaande aan chirurgie.

Als een borstsparende operatie niet mogelijk is

  • Amputatie van de borst (ablatio), eventueel gevolgd door bestraling
  • Amputatie van de borst en verwijdering van de okselklieren (mastectomie), eventueel gevolgd door bestraling

Afhankelijk van een aantal tumorkenmerken wordt soms aanvullend chemotherapie of hormoontherapie gegeven. Deze behandeling is erop gericht nog onzichtbare uitzaaiingen elders in het lichaam te bestrijden.

Ademinhouding (breathhold) bij borstbesparende behandeling

Bij de bestraling van de linkerborst en bij de bestraling van de rechterborst inclusief klierregio’s wordt gevraagd om de adem in te houden tijdens het maken van de CT-scan en gedurende de bestraling.

Deze zogenaamde "breathhold-techniek" (Engels voor 'ingehouden adem') zorgt ervoor dat het hart verder van het te bestralen gebied komt te liggen en dat de longinhoud groter wordt. Immers, tussen het hart en de borstwand ligt een stukje long. Als u inademt, wordt dit stukje long gevuld met lucht. Daardoor verplaatst het hart zich wat naar achter en naar onder. Zo wordt de stralingsdosis op het hart en long lager, en wordt de kans op hart- en longschade verkleind. In de praktijk blijkt dat vrijwel alle patiënten de vereiste 25-30 seconden adem inhouden kunnen volhouden.

Luister hier het audiofragment van de ademhalingsinstructie tijdens de breathhold-techniek. Deze stem en instructie krijgt u ook te horen tijdens uw behandeling in Instituut Verbeeten. U kunt ook het filmpje hieronder bekijken voor meer informatie. Let op: in het filmpje is de breathhold instructie iets ingekort. 




Dwarsdoorsnede van de patiënt op een CT-scan, links tijdens doorademing, en rechts tijdens ademinhouding (breathhold). Tijdens doorademing (links) ligt het hart (paars) dichter bij het te bestralen borstweefsel (rood) dan tijdens ademinhouding (rechts).

Voorbeeld breathhold-techniek

Het systeem dat we in Instituut Verbeeten gebruiken voor de breathhold-techniek, is Identify van Varian.

Schildwachtklierprocedure (sentinel node procedure)

De schildwachtklier is de lymfeklier die de lymfe-afvloed ontvangt van het gebied in de borst waar de tumor zit. Meestal wordt tijdens de operatie de schildwachtklier verwijderd en onderzocht op aanwezigheid van tumorcellen. 

Worden in de schildwachtklier tumorcellen gevonden? Dan bespreken uw specialisten in het multidisciplinair overleg van uw ziekenhuis of een vervolgbehandeling nodig is. Dit kan een operatie zijn waarbij de okselklieren worden verwijderd, een bestraling of systemische therapie. Soms is een combinatie van vervolgbehandelingen nodig.

Behandeling bij uitzaaiingen

Als borstkanker is uitgezaaid, bijvoorbeeld naar de lever, de botten of de longen, is genezing niet meer mogelijk.

Niettemin zijn er vaak wel behandelingsmogelijkheden met als doel de kanker zoveel mogelijk af te remmen en de kwaliteit van het leven te behouden, ook wel palliatieve behandeling genoemd. Hiervoor wordt vaak gebruikgemaakt van chemotherapie, hormoontherapie of bestraling.

Hyperthermie

Als de borstkanker op ongeveer dezelfde plek terugkomt is er soms de mogelijkheid de patiënt te behandelen met een combinatie van uitwendige bestraling en een hyperthermie behandeling (warmtebehandeling) direct na de bestraling. Instituut Verbeeten is één van de drie instellingen in Nederland waar deze behandeling mogelijk is.