Onderzoek & innovatie

Instituut Verbeeten staat niet stil. We blijven leren en ontwikkelen. Zo kunnen we innovatieve en patiëntvriendelijke radiotherapeutische en nucleair geneeskundige zorg aan patiënten bieden. Dit doen we samen met verschillende partners. Ook hierin speelt voor ons de kracht van samen een belangrijke én grote rol.

Op deze pagina leest u meer over innovatie, onderzoek en publicaties van - en in samenwerking met - Instituut Verbeeten.

Stichting Verbeeten Challenge

Stichting Verbeeten Challenge stimuleert onderzoek gericht op het genezen en het verlichten van de gevolgen van kanker. Ook biedt de stichting middelen om de voorlichting en begeleiding van patiënten met kanker nog verder te verbeteren. De afgelopen jaren financierde de stichting meerdere succesvolle onderzoeksprojecten.

Innovatie

Om de manieren van bestralen voor patiënten met kanker te verbeteren, voert Instituut Verbeeten steeds onderzoek uit. Dit past binnen onze missie en visie: wat wij willen betekenen, voor wie en hoe. En wat wij willen bereiken. 

Instituut Verbeeten beschikt over de modernste apparaten. Hiermee is het mogelijk in een vroege fase met nieuwe behandeltechnieken te werken. De nieuwste behandeltechnieken worden bij ons zo snel mogelijk voor alle patiënten beschikbaar gesteld. Hiervoor wordt onderzoek gedaan door medewerkers van de afdeling Klinische Fysica & Instrumentatie. Vaak in samenwerking met collega’s uit academische ziekenhuizen en in landelijke werkgroepen met verschillende bestralingsafdelingen in Nederland. Ook wordt hiervoor samengewerkt met partners uit de industrie.

Hieronder vertellen we u meer over een aantal innovatieprojecten.

Oppervlaktescanning

Oppervlaktescanning is een nieuwe techniek waarbij het mogelijk is de patiënt nauwkeurig te bestralen zónder dat daar tatoeagepuntjes of maskers voor nodig zijn. Het systeem dat we in Instituut Verbeeten gebruiken is Identify van Varian.

De oppervlaktescanner bepaalt de positie van de patiënt in de ruimte. Hierbij wordt de patiënt voor iedere bestraling in dezelfde houding gelegd als tijdens de CT-scan. Ook kan deze scanner gebruikt worden om de bewegingen tijdens de behandeling te controleren. Zo kan bijvoorbeeld bij borstkankerpatiënten die behandeld worden met de zogenaamde breath hold techniek, de ademinhouding gecontroleerd worden.

De afgelopen jaren heeft Instituut Verbeeten, dankzij financiering door Stichting Verbeeten Challenge, uitgebreid onderzoek gedaan naar oppervlaktescanning bij patiënten die bestraald worden op de hersenen. Het voordeel hiervan is dat de patiënt tijdens de behandeling geen masker op hoeft om stil te blijven liggen. Het masker zit vrij strak om het gezicht en patiënten kunnen dit als vervelend ervaren. Door oppervlaktescanning in plaats van een masker te gebruiken, is er minder belasting voor de patiënt. Zowel lichamelijk als geestelijk. Ook hoeven er bij de behandeling van andere tumoren geen tatoeagepuntjes meer gezet te worden, die als onwenselijke zichtbare herinnering aan de behandeling achter kunnen blijven.

Artikel For You magazine
In het regionale healthmagazine ForYou vertellen radiotherapeut-oncoloog Mariska van de Sande en radiotherapeutisch laborante Deniece Washington over de mogelijkheden om patiënten lichamelijk en geestelijk minder te belasten door het gebruik van oppervlaktescanning. Lees het artikel via deze link.

Bekijk hieronder de video met meer uitleg over deze techniek.

Image-Guided Radiotherapy (IGRT) en adaptieve radiotherapie

Het werk van Instituut Verbeeten is er altijd op gericht om de behandelingen op de bestralingstoestellen nóg nauwkeuriger te maken.

Voordat een patiënt bestraald wordt, maken we een ConeBeam CT. Dit is een soort foto van het gebied in het lichaam rond de tumor. Op basis van deze foto bepalen we elke dag de positie van de patiënt ten opzichte van de bestralingsbundels. Als het nodig is, stellen we de bestralingsbundel bij.

Als het nodig is gebruiken we de ConeBeam CT-beelden ook om het bestralingsplan aan te passen. Meestal maken we dan een nieuwe CT. Dit noemen we adaptieve radiotherapie. Bij adaptieve radiotherapie passen we dus de bestralingsbehandeling aan aan de hand van de effecten van de behandeling. Bijvoorbeeld bij een verandering in het lichaam van de patiënt.

Adaptieve radiotherapie passen we bijvoorbeeld toe op patiënten met hoofd-hals tumoren, longtumoren, borsttumoren en prostaattumoren. Bij bijvoorbeeld blaaskanker of gynaecologische kanker kunnen de organen rond de tumor per dag flink verschillen. Denk bijvoorbeeld aan een volle of lege blaas. Bij deze vormen van kanker wordt daarom per dag een bestralingsplan gekozen dat het best past bij het lichaam op die dag.

Verbetering van bestralingstechnieken

Met ons Treatment Planning Systeem berekenen we de bestralingsbehandelingen van onze patiënten. Door zo goed mogelijk gebruik van dit systeem te maken, zijn we altijd bezig met het verbeteren van onze bestralingstechnieken. Door deze verbeteringen is de bestralingsdosis die aan gezonde weefsels rond de tumor gegeven wordt steeds lager. Hierdoor nemen de bijwerkingen van de behandelingen ook af.

Een voorbeeld van zo’n project is de invoering van HyperArc. Met deze techniek kan het gezonde hersenweefsel bij patiënten met hersentumoren beter gespaard worden. Hiermee worden geheugen- en concentratieproblemen mogelijk voorkomen of beperkt. 
Bekijk hieronder de video met meer uitleg over deze techniek.


Andere voorbeelden van verbetering van bestralingstechnieken:
- Stereotactische bestralingen voor steeds meer patiëntgroepen. Dit is een vorm van uitwendige bestraling waarbij de tumor vanuit veel verschillende kanten zeer nauwkeurig bestraald wordt.
- Hypofractionering (nauwkeurige bestraling in minder hoeveelheden) voor borst- en prostaatkankerpatiënten. De hele bestralingsbehandeling is daardoor korter met dezelfde hoeveelheid straling.

Nieuwe bestralingstoestellen

In de periode 2021 t/m 2023 vervingen we zes bestralingstoestellen door vijf gloednieuwe toestellen. Hiermee kunnen we meer behandelingen sneller uitvoeren.
Lees hier meer over dit omvangrijke project.

Onderzoek

Om verbeteringen door te kunnen voeren in de behandelingen én in de manieren om te bepalen welke ziekte onze patiënten hebben, proberen we zoveel mogelijk patiënten te behandelen in nationaal en internationaal studieverband.

Als u in aanmerking komt voor deelname aan een onderzoek, vertelt uw behandelend radiotherapeut-oncoloog, nucleair geneeskundige of researchmedewerker u over de mogelijkheden van het onderzoek. Deze informatie kunt u rustig doornemen en eventueel bespreken met anderen. Daarna kunt u aangeven of u aan het onderzoek mee wilt doen. Deelname aan het onderzoek is uiteraard geheel vrijwillig. U kunt op ieder moment besluiten te stoppen met het onderzoek. Dit heeft nooit gevolgen voor uw behandeling.

Hieronder vertellen we u meer over de belangrijkste lopende onderzoeken waar Instituut Verbeeten aan deelneemt.

Hart- en vaatziekten

OPTIMIZE
Aanleiding
Een hartonderzoek kan spannend zijn voor patiënten. Soms kunnen juist dit soort geestelijke klachten, zoals onzekerheid of angst, hartziekte veroorzaken of verergeren. Ook kan het gebeuren dat patiënten door de spanning niet naar een onderzoek durven of kunnen komen. Daarom is het belangrijk patiënten zo goed mogelijk (‘optimaal’ ) te begeleiden zodat negatieve gevoelens rondom een hartonderzoek minder worden.

Wat is het doel van OPTIMIZE?
Het doel van het onderzoek is om de ervaring van patiënten te verbeteren. Daarnaast is het doel om meer kennis te krijgen over geestelijke gezondheid in relatie tot hart- en vaatziekten. Het onderzoek is gestart in november 2022.

Hoe gaat OPTIMIZE?
OPTIMIZE maakt gebruik van twee manieren om patiënten die een hartonderzoek krijgen, te ondersteunen. Bij één manier krijgen patiënten twee informatievideo’s over het hartonderzoek te zien. Hierdoor weten patiënten beter wat ze kunnen verwachten. Gevoelens van angst en onzekerheid kunnen dan minder worden. De andere manier is ondersteuning met een coach. Patiënten krijgen van de coach extra uitleg en de coach kan de patiënten, waar nodig, geruststellen.

Het effect van de video’s en de coach op de ervaring van patiënten wordt op verschillende manieren onderzocht. Namelijk door vragenlijsten en door te kijken naar gezichtsuitdrukkingen van emoties tijdens het inspanningsgedeelte van het hartonderzoek. Ook wordt het hartritme van patiënten tijdens dagelijkse bezigheden voor 24 uur geregistreerd.

Welke zorgprofessionals zijn betrokken bij OPTIMIZE?
Instituut Verbeeten werkt voor OPTIMIZE samen met Tilburg University en de cardiologen van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg.

Dr. Ilse Vermeltfoort, PhD, nucleair geneeskundige, is sinds 2009 werkzaam bij Instituut Verbeeten. Naast haar medewerking voor OPTIMIZE was zij co-promotor van de studie ‘Heart Inside Out’. Deze studie heeft de invloed van emoties op het hart bestudeerd en was ook een samenwerking met Tilburg University en het Elisabeth TweeSteden Ziekenhuis. De promotie over ‘Heart Inside Out’ heeft 21 december 2022 plaatsgevonden.

Meer weten?
Meer informatie over OPTIMIZE leest u hier.
Ook kunt u contact opnemen met Tom Roovers.

 

Lever

Leverregistratie
Doelgroep: Patiënten met uitzaaiingen in de lever.
Doel: De kennis over de behandeling vergroten. Onder andere op het gebied van schadelijke effecten van de behandeling en in hoeveel gevallen de tumor terugkomt (lokale controle).
Uitleg: Ieder jaar worden ongeveer 50 patiënten behandeld met stereotactische radiotherapie voor de behandeling van uitzaaiingen in de lever. In ongeveer 90% van deze patiënten treedt lokale controle op, waarbij ernstige bijwerkingen weinig voorkomen. Ondanks dat deze resultaten veelbelovend zijn, is dit een erg kleine groep om duidelijke bevindingen over vast te leggen. Daarom loopt deze studie in meerdere radiotherapiecentra in Nederland om de resultaten van zoveel mogelijk patiënten te kunnen bekijken.
Initiatiefnemer: Erasmus Medisch Centrum Rotterdam.

Bot-uitzaaiingen

BOS-score
Doelgroep: Patiënten met uitzaaiingen in het bot van het bovenbeen.
Doel: De kans op een breuk in dit gebied voorspellen, om te bepalen of het gebied bestraald moet worden, of dat er een operatie nodig is.
Uitleg: De behandeling is meestal gebaseerd op de kans op een breuk. Hierbij worden patiënten die een lage kans hebben op een breuk behandeld met radiotherapie, terwijl patiënten met een verhoogde kans op een breuk een operatie krijgen. Daarnaast oordeelt de behandelend arts welke behandeling het meest passend is per patiënt, afhankelijk van bijvoorbeeld de grootte van de uitzaaiing. Echter het is aangetoond dat op deze manier 42% van de patiënten over behandeld wordt, dat wil zeggen, de patiënt krijgt een onnodige operatie. Wat echter een groter probleem is, is dat 14% van de patiënten niet de operatie krijgt, en later alsnog een breuk in het bot krijgt. Om de kans op een breuk beter te voorspellen, is de zogenaamde BOS-score ontwikkeld (Bone Strength Score), dat de sterkte van het bot berekent met behulp van de CT-scan.
Initiatiefnemer: Radboud Universitair Medisch Centrum Nijmegen.

Spijsvertekeringskanaal

Orchestra
Doelgroep: Patiënten met dikke darmkanker met uitzaaiingen in meerdere organen.
Doel: De verschillen bepalen in levensverlenging tussen een behandeling die bestaat uit een combinatie van chemotherapie met een operatie in vergelijking met alleen chemotherapie.
Uitleg: Bij uitgezaaide darmkanker bestaat er helaas geen behandeling meer die leidt tot genezing. De behandeling is gericht op levensverlenging en bestaat uit chemotherapie. In dit onderzoek wordt bekeken of het beter is om naast deze standaard chemotherapie, ook alle uitzaaiingen los te verwijderen middels een operatie.
Initiatiefnemer: Radboud Universitair Medisch Centrum Nijmegen en Erasmus Medisch Centrum Rotterdam.

Tesar
Doelgroep: Patiënten met een vroeg stadium endeldarmkanker die een operatie hebben gehad.
Doel: De optimale nabehandeling voor patiënten vinden, waarbij een operatie vergeleken wordt met chemoradiotherapie.
Uitleg: Hierbij wordt, onder andere, gekeken naar veiligheid en darmfunctie. De standaard geadviseerde behandeling na een lokale operatie bestaat uit een aanvullende operatie waarbij de gehele endeldarm wordt verwijderd. Doordat er de afgelopen jaren vorderingen zijn gemaakt in de opsporing, beeldvorming, behandeling en monitoring van endeldarmkanker, is de vraag of een zogenaamde ‘endeldarm sparende’ behandeling de kanker afdoende kan behandelen, waardoor er een beter behoud van de darmfunctie over blijft.
Initiatiefnemer: Amsterdam Universitair Medisch Centrum. 

CRITICS-II
Doelgroep: Patiënten met maagkanker.
Doel: 3 soorten behandelingen met elkaar vergelijken om te bepalen welke behandeling vóór de operatie een betere kans op overleving geeft.
Uitleg: Hiervoor worden de volgende behandelingen met elkaar vergeleken: chemotherapie, chemoradiotherapie, en chemotherapie gevolgd door chemoradiotherapie. Na iedere behandeling volgt een operatie. Vervolgens worden de 3 behandelingen met elkaar vergeleken, waarbij onder andere wordt bekeken hoe lang mensen overleven, hoe vaak de kanker terugkeert en hoeveel bijwerkingen optreden door de behandeling.
Initiatiefnemer: Nederlands Kanker Instituut-Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam.

Pelvex II
Doelgroep: Patiënten met lokaal teruggekeerde endeldarmkanker.
Doel: Het effect van een nieuwe behandeling onderzoeken.
Uitleg: Hierbij worden twee behandelingen met elkaar vergeleken voor de start van de operatie: inductie chemotherapie gevolgd door chemoradiotherapie in vergelijking met alleen chemoradiotherapie. De standaard behandeling bestaat uit een bestraling in combinatie met chemotherapie tabletten. Ondanks deze behandeling is er een kans dat de ziekte weer terugkeert. Er wordt gekeken of het toevoegen van chemotherapie via het infuus ervoor kan zorgen dat bij meer patiënten de tumor in zijn geheel verwijderd kan worden en dat daardoor de kans op genezing en langdurige overleving toe neemt.
Initiatiefnemer: Catharina ziekenhuis Eindhoven.

Gynaecologie

RAINBO-MMRd
Doelgroep: Patiënten met baarmoederkanker.
Doel: De werkzaamheid en veiligheid van het nieuwe middel durvalumab (immuuntherapie) bekijken als aanvullende behandeling.
Uitleg: Hierbij worden 2 groepen met elkaar vergeleken: een groep die radiotherapie krijgt in vergelijking met een groep die radiotherapie krijgt in combinatie met immuuntherapie. Dit wordt gedaan aan de hand van moleculaire kenmerken: sommige patiënten hebben een tumor mismatch repair-deficiëntie (MMRd); dat wil zeggen dat in de tumor 1 of meer van de mismatch repair eiwitten niet meer werken. Deze eiwitten herstellen normaal gesproken fouten in ons genetisch materiaal (DNA). Doordat de eiwitten niet meer werken, heeft chemotherapie geen toegevoegde waarde, maar immuuntherapie mogelijk wel. In dit onderzoek wordt gekeken of door het toevoegen van immuuntherapie de kans dat de ziekte terug kan komen verder vermindert.
Initiatiefnemer: Leids Universitair Medisch Centrum.

Hoofd-Hals

VITAL
Doelgroep: Patiënten met hoofd-halskanker.
Doel: Het effect van de (chemo)radiotherapie behandeling bepalen op functionele capaciteit, vermoeidheid en kwaliteit van leven.
Uitleg: Patiënten worden zowel voor als 3 maal na de behandeling gezien door een gespecialiseerd oncologie fysiotherapeut. Hierbij worden spiersterkte, kwaliteit van leven, lichaamscompositie, voedselstatus, fysieke activiteit, verdraagbaarheid van de behandeling en gezondheidskosten bepaald en bekeken over de tijd.
Initiatiefnemer: Verbeeten Instituut in samenwerking met Medifit Fysiotherapie Tilburg.

Bloed en lymfe

INSIGHT
Doelgroep: Patiënten met een Hodgkin lymfoom.
Doel: De nationale zorg na de behandeling van Hodgkin lymfomen verbeteren.
Uitleg: Hierbij wordt gekeken of de screening op de BETER-poliklinieken ertoe leidt dat aandoeningen die (mogelijk) een laat effect zijn van behandeling, eerder worden opgespoord en behandeld. Hierbij wordt met name gekeken naar hart- en vaatziekten, borstkanker, schildklier problemen en infecties ten gevolge van een niet functionerende milt.
Op de BETER-polikliniek komen patiënten die bij de eerste diagnose van Hodgkin lymfoom tussen de 15-60 jaar oud waren. De behandeling van deze lymfomen kan jaren later problemen met de gezondheid veroorzaken, zogenaamde late effecten. Daarom krijgt u iedere 2.5 a 5 jaar een oproep voor deze poli, om te kijken naar de late effecten van kanker.
Initiatiefnemer: Nederlands Kanker Instituut-Antoni van Leeuwenhoek Amsterdam. Het BETER-project is een initiatief van verschillende ziekenhuizen in Nederland.

Hersenen

GOLD
Doelgroep: Patiënten met een hersentumor (glioblastoom).
Doel: De behandeling van glioblastomen verbeteren.
Uitleg: Hiervoor wordt de werking en veiligheid van 6 bestralingen vergeleken met de standaardbehandeling van 30 bestralingen. Hierbij kijken we of de overleving na een korte bestraling net zo lang is als na de standaardbestraling. Ook kan dit zorgen voor een lagere belasting voor de patiënt, onder andere omdat er minder afspraken in het bestralingscentrum nodig zijn. Daarnaast vergelijken we de kwaliteit van leven en de gemaakte kosten tussen beide manier van bestralen. Deze kosten betreffen zowel de medische kosten als de extra kosten voor de patiënt.
Initiatiefnemer: Universiteit Medisch Centrum Utrecht.

RISING
Doelgroep: Patiënten met een teruggekomen hersentumor (recidief).
Doel: De behandeling van teruggekeerde hersentumoren verbeteren.
Uitleg: Hierbij wordt een bestralingsschema waarbij 4 keer bestraald wordt vergeleken met het geven van 10 bestralingen. Daarbij kijken we of de overleving na een korte bestraling net zo lang is als na de standaard bestraling van 10 keer. Ook kijken we of de belasting hierdoor lager is voor de patiënt, onder andere omdat er minder ziekenhuisbezoeken nodig zijn.
Initiatiefnemer: Universitair Medisch Centrum Utrecht.

SafeStereo
Doelgroep: Patiënten met uitzaaiingen in de hersenen.
Doel: In deze studie kijken we naar het effect van bestralen van 1 of meer uitzaaiingen in de hersenen met verschillende aantallen bestralingen.
Uitleg: Momenteel worden uitzaaiingen 1 of 3 keer bestraald. In deze studie vergelijken we deze standaard behandeling met 5 keer bestralen, om te kijken of dit het aantal bijwerkingen kan verminderen.
Initiatiefnemer: Haaglanden Medisch Centrum.

Urologie

PERYTON
Doelgroep: Patiënten die in het verleden prostaatkanker hebben gehad en hieraan geopereerd zijn, waarna de tumor is teruggekomen.
Doel: De genezingskans van lokale bestralingen na een eerdere verwijdering van de prostaat te verhogen.
Uitleg: Er wordt onderzocht of dit kan worden bereikt door de bestralingsdosis per dag te verhogen, zodat in totaal minder bestralingen hoeven te worden gegeven.
Initiatiefnemer: Universitair Medisch Centrum Groningen.

Publicaties

We publiceren regelmatig artikelen of werken hieraan mee. 

Publicaties over oppervlaktescanning:


Publicaties nucleaire geneeskunde


Overige publicaties

  • Met de aanschaf van nieuwe bestralingstoestellen zijn wij in staat om de beste radiotherapeutische zorg te blijven bieden. Lees meer over het aanschaftraject van deze toestellen en de manier waarop we hiermee nóg sneller en efficiënter kunnen werken, de zorg betaalbaar houden én de belasting voor onze patiënten verminderen.

Privacy

Zowel op deze website als binnen ons instituut gaan wij zorgvuldig om met uw persoonsgegevens. Ook als het gaat om onderzoeken. 
Lees hier meer over ons privacybeleid.