Onderzoek & innovatie

Nationaal en internationaal wordt continu onderzoek gedaan naar nieuwe behandelingen en behandelmethoden van kanker. Dit onderzoek noemen we 'klinisch-wetenschappelijk onderzoek', 'experimenteel onderzoek' of we gebruiken het Engelse woord 'trial'.

Daarnaast beschikt Instituut Verbeeten over state-of-the-art apparatuur waarmee het mogelijk is nieuwe behandeltechnieken in een vroeg stadium in de kliniek te introduceren. De nieuwste behandeltechnieken worden bij ons zo snel mogelijk voor alle patiënten beschikbaar gesteld. Hiertoe wordt veel onderzoek gedaan door de medewerkers van de afdeling Klinische Fysica, veelal in samenwerking met collega's uit academische ziekenhuizen en in landelijke werkgroepen met alle bestralingsafdelingen in Nederland. Tevens wordt er voor deze doeleinden samengewerkt met partners uit de industrie.

Verbeeten Fonds

Verbeeten Fonds stimuleert onderzoek naar behandelingen van kanker en biedt middelen om de voorlichting en begeleiding van patiënten met kanker nog verder te verbeteren. 

De afgelopen jaren financierde het Verbeeten Fonds meerdere succesvolle onderzoeksprojecten. 

Klinisch wetenschappelijk onderzoek (trials)

Bij Instituut Verbeeten streven we ernaar zoveel mogelijk patiënten te behandelen in nationaal en internationaal studieverband om de behandelingen te verbeteren.

Indien van toepassing, bieden we u de mogelijkheid om aan een wetenschappelijk onderzoek mee te doen. Uw behandelend radiotherapeut-oncoloog informeert u zowel mondeling als schriftelijk over het onderzoek. Deze informatie kunt u rustig doornemen en eventueel bespreken met anderen. Daarna kunt u aangeven of u aan het wetenschappelijk onderzoek mee wilt doen. Deelname aan het onderzoek is uiteraard geheel vrijwillig.

Medisch-technische innovaties

Medisch-technische innovaties worden geïnitieerd door medewerkers van de afdeling Klinische Fysica en in multidisciplinaire projectgroepen geïmplementeerd in de kliniek.

De onderzoeks- en innovatieprogramma's passen binnen onze missie en visie van Instituut Verbeeten.

Recent onderzoek en innovaties

Bij Instituut Verbeeten wordt continu onderzoek verricht om bestralingsmethoden voor patiënten met kanker te verbeteren. Bijvoorbeeld onderzoek naar:

  • Preciezere bepaling van het doelvolume
  • Preciezere positionering van de patiënt op de bestralingstafel
  • Betere bestralingstechnieken
  • Patiëntvriendelijkere behandelingen

Hieronder zijn een aantal projecten toegelicht.

Oppervlaktescanning

Oppervlaktescanning is een nieuwe techniek waarbij het mogelijk is de patiënt nauwkeurig te bestralen zónder dat daar tatoeagepuntjes of, bij bepaalde bestralingen, maskers voor nodig zijn. Dit is minder belastend voor de patiënt, zowel fysiek als mentaal.  

Zichtbare herinnering
Bij Instituut Verbeeten worden jaarlijks ruim 4.000 patiënten bestraald. Het is cruciaal dat de patiënt bij iedere bestraling in exact dezelfde houding ligt. Bij de bestraling van hersentumoren en hoofd-hals tumoren wordt het hoofd van de patiënt door middel van een masker vastgeklemd op de behandeltafel, iets wat patiënten als vervelend ervaren. Voor de bestraling van overige tumoren worden tatoeagepuntjes op de huid geplaatst. Voor veel patiënten blijft dit een onwenselijke zichtbare herinnering aan de behandeling. 

Speciale camera's 
Een oppervlaktescanner bepaalt de positie van het huidoppervlak van de patiënt in de ruimte. De gewenste positie van dit huidoppervlak is bepaald op basis van een CT-scan die eerder is gemaakt en die gebruikt is om het bestralingsplan te maken. Met behulp van speciale camera’s wordt de patiënt voor de bestraling in dezelfde houding gelegd als tijdens de CT-scan.

Oppervlakte scanning kan na de positionering van de patiënt ook gebruikt worden om de beweging tijdens de behandeling te controleren. Bij borstkankerpatiënten die met de zogenaamde breath hold techniek (Engels voor ingehouden adem) behandeld worden kan de ademinhouding ook met oppervlakte scanning gecontroleerd worden. 

Onderzoek
De afgelopen jaren heeft Instituut Verbeeten, dankzij financiering door Stichting Verbeeten Fonds, uitgebreid onderzoek gedaan naar oppervlaktescanning bij patiënten die bestraald worden op de hersenen. Voordeel bij bestraling op de hersenen is dat de patiënt geen masker op hoeft tijdens de behandeling om stil te blijven liggen. Het masker zit vrij strak om het gezicht, en sommige patiënten ervaren dit als vervelend.

Momenteel zijn we aan het testen of stralen zonder masker ook nauwkeurig mogelijk is bij patiënten met een tumor in het hoofd-hals gebied. Daarnaast zijn de voordelen van het toepassen van dit systeem bij bestraling van patiënten met borstkanker uitgebreid onderzocht. In 2021 en 2022 wordt oppervlaktescanning voor alle patiëntgroepen uitgerold, op alle locaties van Verbeeten.

Artikel For You magazine
In het regionale healthmagazine For You is een artikel gepubliceerd. In het artikel vertellen radiotherapeut-oncoloog Mariska van de Sande en radiotherapeutisch laborante Deniece Washington over de mogelijkheden om patiënten mentaal en fysiek minder te belasten door het gebruik van oppervlaktescanning. Lees het artikel via deze link

Oppervlaktescanning met Identify

Het oppervlaktescanning systeem dat we in Instituut Verbeeten gebruiken is Identify van Varian.

Verbetering van bestralingstechnieken

We zijn continu bezig met het verbeteren van de bestralingstechnieken, door optimaal gebruik te maken van de mogelijkheden van ons zogenoemde Treatment Planning Systeem, waarmee de bestralingsbehandelingen van de patiënten berekend worden. 

Door deze verbeteringen is de bestralingsdosis die aan gezonde weefsels gegeven wordt steeds lager, waardoor de bijwerkingen van de behandelingen ook afnemen. Een voorbeeld van zo’n project is de invoering van Hyperarc, waarbij we de bestralingsdosis aan het gezonde hersenweefsel bij patiënten met hersentumoren verlagen, zodat minder bijwerkingen als geheugen- en concentratieproblemen te verwachten zijn.

Andere voorbeelden zijn de introductie van stereotactische bestralingen voor steeds meer patiëntgroepen, alsmede hypofractionering (nauwkeurige bestraling in minder fracties) voor borstkanker en prostaat patiënten.

Image-Guided Radiotherapy (IGRT) en adaptieve radiotherapie

In Instituut Verbeeten wordt voor elke patiënt voorafgaand aan elke bestraling op het bestralingstoestel een kV doorlichtingsbeeld of een zogenaamde ConeBeam CT gemaakt. Op basis van deze beelden wordt elke dag de positie van de patiënt ten opzichte van de bestralingsbundels gecontroleerd en indien nodig bijgesteld.

De ConeBeam CT beelden kunnen we, indien nodig, ook gebruiken om het bestralingsplan aan te passen. Meestal wordt dan een nieuwe CT gemaakt. Dit noemen we ook wel adaptieve radiotherapie.

Bij adaptieve radiotherapie wordt de bestralingsbehandeling aangepast aan de hand van de effecten van de behandeling, bijvoorbeeld een veranderde anatomie of andere effecten, zichtbaar in de dagelijkse beeldvorming van de patiënt.

Dit wordt bijvoorbeeld toegepast voor patiënten met hoofd-hals tumoren, longtumoren, borsttumoren en prostaattumoren. Voor sommige patiënten waarbij de anatomie per dag flink kan verschillen (bijvoorbeeld blaaskanker, gynaecologische kanker en indien gewenst ook bij andere patiënten) wordt per dag een bestralingsplan gekozen dat het best past bij de anatomie van die dag, bijvoorbeeld een volle of een lege blaas. Het werk van Instituut Verbeeten is er continu op gericht om de behandelingen op de bestralingstoestellen nog nauwkeuriger te maken. 

Adaptieve radiotherapie bij een patiënt met een tumor in het hoofd-hals gebied. Elke dag wordt voorafgaande aan de bestraling op het bestralingstoestel een zogenaamde Conebeam CT gemaakt. Deze wordt gebruikt om de patiënt precies te positioneren ten opzichte van de bestralingsbundels.

Als de uitwendige contour van de patiënt (groene contour) meer dan 5 mm is afgenomen (binnenste rode lijn) of meer dan 3 mm is toegenomen maken we een nieuwe CT, masker en bestralingsplan voor de resterende behandelfracties.

Adaptieve Rt Hoofdhals 500X524